Cambodja: met grote ogen, mond en oren open (en soms ook dicht!)

Cambodja: met grote ogen, mond en oren open (en soms ook dicht!)

Reisperiode: 15-03-2023 – 31-03-2023

Grensovergang Laos-Cambodja

Bij de grens tussen Laos en Cambodja zijn we de enigen. We gaan naar het loket waar 3 mannen zich een beetje vervelen. We geven onze paspoorten en visa en alles is in orde. Maar ze vragen extra geld voor een (zogenaamd) uitreisformulier dat we moeten invullen. We hadden vooraf gelezen dat de Laotiaanse grenswacht soms probeert wat bij te verdienen op deze manier. We weigeren echter om mee te doen aan de corruptie en geven aan al voor het visum te hebben betaald. Dan proberen ze te onderhandelen over de prijs, laten ons wachten en zeggen dan dat we zonder stempel naar Cambodja kunnen… Na even wachten geven we aan de Laotiaanse ambassade te zullen bellen en dan weten ze niet hoe snel ze de paspoorten moeten stempelen en teruggeven. Hun gedrag doet afbreuk aan het vertrouwen en de eerlijkheid van de Laotiaanse bevolking en doet het imago van hun land geen goed. Aan de Cambodjaanse kant probeert men ook een extra bedrag te innen, maar de vriendelijke man accepteert een ‘nee’ direct. Laos en Cambodja zijn helaas twee landen waar corruptie vandaag de dag nog aan de orde van de dag is.

We zijn in Cambodja!

Dan rijden we tussen de stofwolken door op een oude zanderige weg. De eerste indruk: het is heet, dor, en overal staan gigantische reclameborden van het zogezegd ‘Duits’ biermerk ‘Ganzberg’. In het eerste gehucht rijdt een scooter voorbij met achterop een vrouw die een lopend infuus vasthoudt. En dan nog één, en nog één aan een houten stok in een zwarte zak! Audrey gelooft haar ogen niet, zijn infusen hier in de mode? Net als in Laos rennen de kinderen enthousiast de straat op als ze ons zien fietsen. Aan het einde van de dag komen we in een groter stadje: Stung Treng. Hier eten we één van de nationale gerechten van Cambodja: Amok. Oorspronkelijk Vis Amok, maar ook andere varianten zijn mogelijk. Het is een soort curry met kokosnootmelk die wordt gestoomd in bananenbladeren. Direct een favoriet.

In het stadje kopen we ook een lokale simkaart en pinnen we geld, maar dit keer is het anders dan anders. Je krijgt namelijk Amerikaanse dollars uit de pinautomaat. Op veel plekken in steden is het gebruikelijk om met dollars te betalen en de meeste prijzen in de winkels zijn ook aangeduid in dollar. Maar op het platteland wordt voornamelijk de Cambodjaanse riel gebruikt en daarom moeten we dollars wisselen in riel. Als je iets in dollar betaalt, krijg je meestal wel het wisselgeld in riel terug.

Waarom 2 munteenheden?

Cambodja gebruikt 2 munteenheden sinds de jaren ’80 toen de Verenigde Naties (VN) Amerikaanse dollars meebracht en het vertrouwen in de riel laag was. Tussen 1991-1993 waren er 22.000 mensen van de VN gestationeerd in Cambodja en in de herstelperiode na de oorlog zorgde de dollar toen voor enige stabiliteit van de munteenheid1. De laatste jaren wordt geprobeerd om de kleine dollarbriefjes uit te faseren en de riel weer sterker te maken.

Bij mensen thuis

We staan om 6.00 uur op om de hitte voor te zijn en gaan ondanks de hitte snel vooruit. Tussendoor nemen we Thaise sojamelk en een ijskoude avocadoshake met allerlei sausjes erin, die naast de weg gemalen wordt in een grote machine. Communiceren blijkt een beetje lastig dus vaak is het gewoon aanwijzen wat een voorganger nam. Om 14.00u is het te heet en moeten we stoppen bij een tankstation om de middaghitte te vermijden. Later besluiten we te vragen of we op het grasveldje bij het tankstation ons tentje mogen opzetten. Eerst mag het, maar later blijkt het toch niet te kunnen. Vervolgens loopt een meisje dat bij het tankstation werkt, samen met haar zus, een kilometer met ons mee naar hun huis. Hun moeder blijkt de toiletten schoon te maken bij het tankstation. Als we bij hun huis arriveren wijst de moeder naar de buren, daar blijkt haar broer te wonen en daar kunnen we de tent voor hun huis opzetten. Het duurt niet lang of meerdere tieners komen uit het huis. Ze proberen om beurten een vraag in het Engels te stellen. Ze zijn een beetje verlegen en giechelen bij elke zin. De broer blijkt leraar te zijn en geeft onder andere Engels op de school en computerles aan huis. We kijken mee hoe ze op 3 computers in Word brieven zitten te typen.

De man geeft aan dat we een douche kunnen nemen met koud water en een pannetje. Dat is buiten in een apart golfplaten schuurtje. Later vertelt Eloy dat hij een elektrische schok kreeg toen hij zijn haren aan het wassen was en met zijn hoofd tegen een loshangende peer kwam. De mensen zijn in Cambodja een stuk kleiner dan Eloy… Audrey doucht in het schuurtje van de buren en heeft gezelschap van een grote kakkerlak, waar ze haar ogen niet vanaf kan houden tijdens de douchebeurt. Vervolgens wordt er een soort tapijt voor het huis neergelegd en schuiven meerdere familieleden, waaronder grootouders, uit verschillende huizen aan. We delen het brood en de vleesstokjes die we eerder gekocht hebben bij het tankstation en er wordt een grote pan met bouillon op een gasbrander gezet. Daarin gaat vlees en groente en dit wordt samen met rijst gegeten. Ze leren ons een paar woordjes Khmer (de lokale taal) en de 2-jarige dochter probeert het de hele avond in het Engels. Om 21.00 uur gaat iedereen naar binnen en wij de tent in. We liggen op de oprit naast de weg en het verkeer lijkt bijna de tent in te rijden. Ondanks de muggen moeten we de tent open laten aangezien het nog steeds 30° graden en bloedheet is. We kunnen ons vaak niet voorstellen hoe mensen in dit klimaat kunnen leven. Ondertussen nemen we ook de malariatabletten, omdat in deze regio naast dengue ook malaria kan voorkomen.

Naar Kratié

We hebben niet veel geslapen als om 6.00 uur de muziek aan gaat. Tijd om op te staan! We nemen afscheid en rijden op een hoofdweg in zuidelijke richting. We besluiten om ergens rechtsaf te slaan om langs de Mekong te kunnen fietsen. De weg is slecht en we hobbelen erop los. We hopen een rivierdolfijn te zien, maar hebben geen geluk. Voor de hete middagzon bereiken we Kratié, een groter plaatsje en daar bij een pension vinden we bij de ingang goudvissen in een oude diepvries!

Ooit gehoord van rivierdolfijnen?!

Wij hadden er nog nooit van gehoord voordat we naar Cambodja kwamen! We ruilen vandaag onze fietsen in voor een kajak in een poging om de rivierdolfijnen te zien in de Mekong. We gaan achterin een pick-up, samen met de kajaks, en rijden stroomopwaarts over de hobbelige weg die we gisteren gefietst hebben. De Irrawaddydolfijnen worden helaas met uitsterven bedreigd. Nog minder dan 90 volwassen dolfijnen leven in dit gedeelte van de Mekong. Hun voortbestaan wordt vooral bedreigd door visnetten, explosieven die worden gebruikt om te vissen, dammen en ander menselijk ingrijpen. Het gedeelte van de rivier tussen Laos en Kratié staat ook bekend als de ‘Mekong Flooded Forest Area’, met een enorme biodiversiteit. Het is één van de 35 gebieden wereldwijd die op de prioriteitenlijst staat van het WWF (World Wide Fund for Nature). Momenteel wordt dit gedeelte van de rivier door bewakers in de gaten gehouden en worden bepaalde vispraktijken verboden. Onze gids vertelt echter dat tijdens Covid-19 de prioriteiten elders lagen en dat dat de dolfijnen geen goed heeft gedaan. We hebben geen foto’s gemaakt van de dolfijnen (hieronder eentje van Google) maar we hebben er een aantal kunnen zien en horen. En gelukkig fietsen we niet op een tandem, want samen een kajak besturen was nog even een uitdaging!

Het leven langs de weg

Wat we ondertussen geleerd hebben is dat toerfietsen niet gaat over een bestemming bereiken, maar over de dingen die we onderweg zien, voelen, horen, ruiken en alles wat op dat moment gebeurt.

In Cambodja zijn de wegen heet, stoffig, recht en vaak met een eentonig en droog landschap. Maar het zijn juist die dagen dat we bepaalde dingen langs de kant van de weg nog meer opmerken. Zoals vers vlees of vis dat in de zon hangt te drogen, hoe het dragen van pyjama’s naar het werk of tijdens het winkelen heel normaal is, constructies en creaties op en langs de kant van de weg en de overdreven promoties van zogenaamd ‘Duits’ bier. Hoe plotseling meerdere moskeeën weer in het landschap verschijnen en hoe bruiloften letterlijk midden op de stoffige wegen worden gevierd, met feesttent en al, terwijl het verkeer eromheen rijdt. De muziek die gedraaid wordt en de speakers van de vele gigantische vogelnesthuizen, die dan weer gekweekt worden voor de Chinese markt. Maar ook fruit en noten die in de bomen hangen en geteeld worden door de boeren, zoals cashewnoten en mango’s. Ja, het gaat over deze reis!

Onderweg richting Siem Raep

Als we een dag helemaal oranje zijn van het stofhappen en we onze gezichten met een paar doekjes hebben schoongemaakt, gaan we een klein zaakje binnen. De vermoedelijke eigenaar wil niet dat we voor onze drankjes betalen en geeft ons nog wat water mee. Later op de weg naar de grote stad Siem Reap fietsen we een Engels-Duits koppel tegemoet. Ze kennen onze namen! Blijkbaar via het Turkse koppel, Yasemin en Murat, die we eerder ontmoetten in Laos. De fietsgemeenschap is een kleine wereld!

Als we ergens anders iets kouds drinken vertelt de eigenaar van het zaakje dat er vlakbij een bekende brug is, die ook op één van de geldbriefjes staat, dus we besluiten erheen te rijden. De brug werd gebouwd in de 12e eeuw en wordt nog steeds gebruikt. Erg indrukwekkend om te zien.

En dan komen we nog langs vele vogelnesthuizen. De speakers met vogelgeluiden zijn al vanop grote afstand te horen en dienen om meer volgens aan te trekken. De gebouwen zien eruit als flatgebouwen zonder ramen, maar met kleine gaten in de muren. De vogelnesten worden geëxporteerd naar China, waar ze in soep en traditionele geneeswijzen worden gebruikt. Er wordt soms tot duizenden dollars betaald voor een kilo vogelnest… Indonesië is de grootste producent, gevolgd door Maleisië en Thailand.

Aangekomen in Siem Raep

In Siem Reap is het toerisme overduidelijk aanwezig, vooral vanwege de bekende tempels van Angor Wat, waarover later meer. We overnachten bij Attila, een Hongaar die we via Couchsurfing hebben ontmoet. Hij is druk bezig met het opzetten van een rivierkreeftenkwekerij en restaurant gespecialiseerd hierin. Tussen de drukte door laat hij ons de tuin met kreeften zien. Vanwege de hitte binnen slapen we op zijn dakterras onder de klamboe. Om 4 uur ‘s ochtends begint de buurvrouw haar tuin te vegen en om 5.30u kunnen de oordoppen het geluid van een een bruiloft niet meer tegenhouden. Dit allemaal omdat het op dit tijdstip van de dag het koelste is, maar nog steeds heel warm.

Attila vertelt ons later dat hij veel heeft gereisd op de motor. Waaronder ook in Nederland. Het viel hem op dat Nederland het enige land is waar men vanuit de straat direct de woonkamer in kan kijken terwijl mensen eten. We lachen erom, maar een Vlaamse collega van Audrey was dit ooit ook al opgevallen!

De tempels van Angkor Wat in Siem Raep

Cambodja is het enige land ter wereld dat een gebouw op de nationale vlag heeft staan en dat is Angkor Wat. Angkor Wat is eigenlijk maar één tempel, maar staat midden in het grootste religieuze complex ter wereld. Het beslaat meer dan 400 km² met meer dan 1000 archeologische sites. Het is de voormalige hoofdstad ten tijde van het Khmer-rijk (ook wel Angkor-rijk). Het is gebouwd in de 12e eeuw en de bouw duurde 30 jaar door 300.000 arbeiders en 6000 olifanten. Er kwamen geen machines aan te pas. Een gedeelte van het complex verkennen we per fiets en we beginnen bij zonsopkomst bij Angkor Wat. Na 50 km eindigen met een zonsondergang bij de Bayon Tempel. Ondanks de vele toeristen blijft het een magische en onvoorstelbare plek, waar de jungle sommige tempels terug heeft overgenomen. Hieronder een korte fotoreportage:

Terug naar Thailand

Nadat we afscheid hebben genomen van Attila, fietsen we in 2 dagen richting de grens met Thailand. De hitte wordt steeds ondraaglijker en de heetste maand in Zuidoost-Azië komt eraan. Gelukkig zijn er veel stalletjes waar vruchten- en ijsshakes worden verkocht. Suikerrietsap is onze favoriet, weliswaar met ijsklontjes, die je niet altijd zou moeten vertrouwen, maar het is nodig om af te koelen. Ook maïskolven gaan er altijd wel in en de kippenpoten die laten we maar links liggen.

Een land in verandering

Cambodja is een land waar we vaak met verbazing naar dingen hebben gekeken. Hoe het dagelijks leven eraan toe gaat en hoe de vaak lachende mensen, erg nederig en behulpzaam zijn. De gruwelheden die tussen 1975 en 1979 plaatsvonden in Cambodja zijn bijna onbeschrijfelijk en hebben ongetwijfeld nog een invloed vandaag de dag. Destijds werden onder leiding van dictator Pol Pot tussen de 1,7 en 2 miljoen Cambodjanen de dood in gejaagd2, op een bevolking van 7 miljoen. Het doel van dit regime was om Cambodja te veranderen in een boerenheilstaat. Het volk moest een zelfvoorzienende agrarische gemeenschap worden en afstand doen van alles wat als ‘intellectueel’ of ‘stads’ was. Mensen werden uit de steden naar het platteland gedeporteerd, hongersnoden heersten, families werden uit elkaar gerukt, kinderen preventief vermoord (!) en bezittingen afgenomen. Na het regime barstte het land uit in een burgeroorlog. Vandaag de dag heeft Cambodja een ontzettend jonge bevolking, de helft is onder de 24 jaar. En deze generatie, geboren na de burgeroorlog, is niet opgegroeid met dergelijke angst. Het zijn ambitieuze en hardwerkende mensen met plannen en dromen. Net als onderstaande 2 jongemannen, die ooit van plan zijn om de wereld buiten Cambodja te ontdekken.

Comments (6)

  • Peter Hoofs 13 oktober 2023 at 19:16 Reply

    De stad Ankor Wat, de hele geschiedenis etvan, kunnen wij ons niet voorstellen.
    Geweldig, hoe jullie weer en wind en fiets trotseren om een doel te bereiken.
    Kan niet wachten op volgend bog.

  • Carola 13 oktober 2023 at 23:22 Reply

    Wat weer een geweldig verhaal over jullie fietsreis door Cambodja, ondanks de hitte , stof, genieten jullie van al het moois. De tempels zijn prachtig, mooi om te zien hoe de natuur hem weer overneemt. Het douche water was zeker niet overbodig met deze stoffige wegen. Hahaha.
    Het is weer heel bijzonder om jullie blog te lezen, ook al wetende dat jullie al veel verder zijn. Ik kijk er altijd naar uit. Wees voorzichtig, liefs mam

  • Rosa Hoofs-van der Sangen 14 oktober 2023 at 10:48 Reply

    Wat sterk en gedurfd van jullie om niet toe te geven aan de eisen van de corrupte grenswachters van Laos en Cambodja. Maar behalve teleurstellend ook beangstigend lijkt mij.
    Gelukkig komen jullie tot nu toe ook vele lieve behulpzame mensen tegen. Die graag een slaapplek aanbieden en eten delen.
    Flora, fauna en het vervoer van de diverse producten blijft verbazen.
    De prachtige, kleurrijke foto’s en filmpjes laten heel duidelijk een totaal andere wereld zien👍

    Groetjes en veel liefs, mam

  • Lenie Molkenboer-Barnhoorn 14 oktober 2023 at 18:33 Reply

    Wat een mooi verslag weer om te lezen, en mooie foto’s, nog heel veel fietsplezier en veilige kilometers
    Lieve groetjes lenie

  • Yvonne Huppertz 20 oktober 2023 at 17:28 Reply

    Mooi verslag. Vele nieuwe dingen gezien en lieve mensen weer ontmoet.
    Inderdaad weer meer dan half jaar geleden. Wens jullie verder veel succes toe en uiteraard vele veilige kilometers. Let goed op jullie zelf vooral nu met koude weer en donkere dagen.
    Tante Yvonne.

  • John 24 oktober 2023 at 17:07 Reply

    Weer een prachtig blog. Zoals jullie in deze blog schrijven: “Wat we ondertussen geleerd hebben is dat toerfietsen niet gaat over een bestemming bereiken, maar over dingen die we onderweg zien, voelen, horen, ruiken en alles wat op dat moment gebeurt”.
    Door het mogen lezen van deze blogs ben ik deelgenoot van heel veel wat jullie onderweg hebben gezien, gehoord, gevoeld, geroken en beleefd.
    Nog veel succes op jullie verdere tocht.
    Groetjes John

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.