Het zuiden van Finland: Land van de duizend meren, of toch 188.000?!

Het zuiden van Finland: Land van de duizend meren, of toch 188.000?!

Wat we van Finland weten voordat we voet aan land zetten? Eigenlijk bijzonder weinig. Dat het er bar koud kan worden in de winter (om precies te zijn, het koudste ooit gemeten in Fins Lapland is -51,5 °C!), er veel rendieren wonen, en we hebben gehoord dat Finland al enkele jaren op rij het gelukkigste land ter wereld wordt genoemd. Maar ook dat de mensen wat meer op zichzelf zouden zijn. Al fietsend leren en ervaren we elke dag iets nieuws over dit bijzondere land. Lees verder!

Äteritsiputeritsipuolilautatsijänkä: watblief?

Met de veerboot komen we vanuit Estland aan in Finland, en rechtstreeks in hartje Helsinki, de hoofdstad. Wanneer we de ferry af fietsen, ziet Audrey een gigantische haas tussen de auto’s doorrennen. Blijkbaar woont het wild hier ook. Helsinki is groot! Een vijfde van de Finse bevolking woont in de stad en eromheen, goed voor zo’n 1,2 miljoen mensen.

De eerste dagen verblijven we bij Marko, die ons een aantal dingen over de Finse cultuur leert. Zo staan we met onze mond vol tanden als we vast stellen dat de Finnen drop misschien nog welk lekkerder vinden dan de Nederlanders. Ook komen we er snel achter dat de Finse taal echt van een andere planeet lijkt te komen. Zelfs het herinneren van woorden lukt niet. Maar we ontmoeten een Duitser, Timo, die al enkele jaren in Helsinki woont, en hij is het bewijs dat het kan: Fins leren! Toch blijft het bijzonder indrukwekkend als je plaatsnamen hebt in de ordegrootte van Äteritsiputeritsipuolilautatsijänkä😱

Het Fins blijkt tot dezelfde taalfamilie te horen als het Hongaars en het Turks. Onder meer omdat er verschillende dialecten bestaan, schrijftaal afwijkt van de spreektaal en er vaak verkortingen of samenvoegingen worden gebruikt, blijkt het een moeilijke taal om te leren. Oordeel zelf 🙂

Helsinki

Blijkbaar hebben we ons bezoek aan Helsinki perfect getimed. President Biden is namelijk ook in de stad en daardoor zijn veel straten afgezet en is er veel politie op de been, inclusief scherpschutters op hoger gelegen gebouwen… De sightseeing wordt hierdoor flink ingekort en we besluiten naar Oodi te gaan, een enorme bibliotheek en ontmoetingsplek. Mensen kunnen er muziek maken, lezen, koffie drinken, schaken en andere (video)spellen spelen, naaien, lassen, houtzagen, en er zijn zelfs 3D-printers om je creativiteit de vrije loop te laten. Het is er gezellig druk, maar evengoed kun je er in alle rust een boek of de krant lezen.

Tijd om te gaan kamperen!

En dan is het tijd om Helsinki achter ons te laten. Huizen maken plaats voor groen en weidse landschappen met hier en daar een rood huis of een boerderij. Met 5,5 miljoen inwoners doet zelfs het dichter bevolkte zuiden van Finland verlaten aan. De rijtjes met brievenbussen langs de weg zijn een teken dat er hier en daar toch mensen wonen. Ter vergelijking: Nederland is maar liefst 8 keer zo klein, en heeft 3 keer zoveel inwoners…

Wildkamperen is in Finland toegestaan en de faciliteiten daarvoor zijn uitnodigend. Er zijn honderden shelters, in alle soorten en maten, soms met een droog/compost toilet, pannen en vuurpitten, en vaak zelfs met brandhout. Zo is er de ‘Kota’, een Lapse hut met in het midden een vuurpit, waar regelmatig mensen samenkomen en worstjes grillen. De meeste shelters bevinden zich in de natuur, vaak aan een rivier of meer.

De eerste nacht kamperen we bij een shelter die uitkijkt over een prachtig meertje. Wanneer we arriveren is een Aziatisch uitziende familie iets aan het koken op het vuur. Het duurt niet lang of één van hen ziet de Vietnamese vlag aan Eloy’s fiets bungelen. Dat we onlangs met de fiets in Vietnam waren kunnen ze amper geloven. Ze wonen zelf inmiddels al vele jaren in Finland en voordat ze weggaan laten ze nog een aantal verfrissende drankjes voor ons achter. Als ze weg zijn doen we vol goede moed onze zwemkleding aan, maar gaan slechts tot onze knieën in het water. We blijken nog niet zo’n doorgewinterde zwemmers als de Finnen. ‘s Avonds komen meerdere mensen uit het nabijgelegen dorp een verfrissend duikje nemen!

Is alles goud wat er blinkt?

We zijn onderweg richting Lahti, maar we gaan langzaam. De natuur in Finland is geweldig, er zijn veel rustige en verlate gravelwegen, maar vlak is het niet. Al kregen we dat een aantal keer te horen over Finland! Wat we ook merken is dat er langs de grotere wegen toch redelijk wat zwerfafval ligt en omdat we op de fiets zijn en toch al langzaam gaan besluiten we de flesjes en blikjes te verzamelen en terug te brengen naar de supermarkt.

Maar het is niet alleen maar metaal en plastic wat er blinkt. Regelmatig zet Audrey de fiets langs de kant omdat ze bosaardbeien of wilde blauwe bessen heeft gespot. Vanwege het allemansrecht mag iedereen in Finland wildplukken. Het is één van de grootste nationale hobby’s, meer dan 50% van de mensen plukt elk jaar verschillende soorten bessen en paddenstoelen. In de meeste huishoudens worden de bessen gebruikt in soepen, puddingen, bosbessentaart, gebak, pap, likeur, sap, etc. Er groeien ongeveer 50 soorten wilde bessen, waarvan 20 lekker voor consumptie en geschikt om te plukken. Finnen zullen er alles aan doen om je er meer over te leren. Een bizarre hoeveelheid van 150 tot 200 miljoen kilo, van alleen al de blauwe bessen (!), wordt jaarlijks geplukt in het land.

Een introductie van de sauna

In Lahti overnachten we bij Henri, zijn vrouw en hun 4-jarige zoontje. Naast dat ze een heerlijke warme maaltijd bereiden en een bed hebben opgemaakt stellen ze voor dat we ook hun sauna uitproberen. Ze vertellen dat we tenslotte in Finland zijn en sauna’s zijn een begrip in bijna elk huishouden. We komen erachter dat vrijwel alle gebouwen in het land een sauna hebben, zelfs scholen, appartementsgebouwen, studentenhuizen, etc. Het woord ‘sauna’ is het enige Finse woord dat wereldwijd bekend is en de schatting is dat er maar liefst 3 miljoen sauna’s in het land zijn (op dus 5,5 miljoen inwoners). Voor ons rondje in de zweethut gaat Eloy de strijd aan door een paar potjes schaak met Henri te spelen.

Land van de duizend meren, of nog veel, veel mer(en)!

We vervolgen de weg richting het noorden en fietsen daarbij door een enorm gebied met de bijnaam ‘Land of a Thousand Lakes’. Ook het Salpausselkä UNESCO Global Geopark is hier gelegen. Een gebied dat gevormd werd door rivieren van smeltwater aan het einde van de ijstijd toen gletsjers smolten. Honderden eilandjes en meertjes die al dan niet met elkaar in verbinding staan. De weg slingert van eiland naar eiland en soms zien we mensen een duik nemen of op een vlot of bootje zitten.

We overnachten (letterlijk) op één van de onbewoonde eilandjes. We gaan een smalle houten brug over en lopen met de fiets door een bospaadje, terwijl de muggen zich aan ons verlekkeren. Uiteindelijk komen we bij een sauna die bij de gemeente gehuurd kan worden, maar er is niemand en het is al avond, dus zetten we de muggentent onder het afdak op. Na het eten kiest Audrey de tent als toevluchtsoord, maar Eloy gaat het water eerst nog even in om zich te wassen. Hij loopt een houten vlonder op met aan het eind een trappetje, kleedt zich uit en gaat voorzichtig het koude water in. ‘Voelt verfrissend’, roept hij terwijl hij zich bibberend staat af te drogen.

In Finland is er een meer(tje) voor iedere 26 inwoners! Dat betekent dat er ongeveer 188.000 meren zijn. Dat er een sterke connectie is met de natuur, is terug te zien is in de nationale vlag. Het wit staat symbool voor de sneeuw die het land bedekt in de winter en het blauw symboliseert het water en de lucht.

Er is er één jarig, hoera, hoera

Dan begint Eloy net na twaalven te zingen! ‘Oh jee, is het al 18 juli?!’, lacht Audrey. We kletsen nog wat en gaan dan slapen. Als we ‘s ochtends net klaar zijn met afbreken komt een man hout hakken. Net op tijd dus, aangezien we voor de deur de sauna gebivakkeerd hebben. We gaan naar de supermarkt waar Eloy verjaardagsgebakjes koopt. Daar wordt hij aangesproken door een Fin die langs de Mediteraanse Zee naar Barcelona is gefietst met €2,50 om te zien of wonderen nog bestaan, geïnspireerd door het boek ‘The Way of a Pilgrim’. Terwijl Audrey buiten blijkbaar een zeer uitnodigende houding heeft en voor de tweede keer wordt aangesproken door een Jehova’s Getuige en een krantje krijgt toegestopt.

Even verderop stoppen we bij een verlaten bushokje langs de kant van de weg om de gebakjes op te peuzelen. En natuurlijk kan een geplukt bloemetje niet ontbreken vandaag! 🙂

Een thuis voor niet 2, niet 3, maar 4 dagen

In Jyväskylä komen we in contact met de Poolse Marta & Tomasz. Een koppel dat al vele jaren in Finland woont. Het eerste dat ze met ons willen delen is een bezoekje aan de sauna in de studentenflat waar ze wonen in een klein maar fijn appartement. Nadien laten we hun 2 katten, Gustaw en Halina uit, en maken een wandeling in de buurt.

De volgende dag krijgen we een typisch Fins ontbijt: havermoutpap met fruit, en nemen ze ons mee naar een nationaal park om daar vervolgens mee te doen aan de nationale hobby: wildplukken! Kilo’s bessen gaan mee naar huis en we proeven voor het eerst de zeldzamere ‘cloudberry’ (bergbraambessen). Ze lijken op gele frambozen en zijn heerlijk, maar zijn moeilijk te vinden en worden daardoor voor veel geld verkocht. Toen Tomasz en Marta nog in Polen woonden plukten zo ook al veel in de natuur, vooral bessen en paddenstoelen. De dag wordt afgesloten met het grillen van worstjes op een vuurpit in het park.

Maar ze hebben nog een ander plan met ons terwijl zij gaan werken. Marta werkt in de IT-sector en Tomasz werkt als thuisverpleegkundige. Ze weten dat er onbewoond eiland in de buurt van Jyväskylä is, met een publieke sauna. Je kunt er zwemmen in het meer en worstjes grillen, wat Finnen geweldig vinden. De lokale kerkgemeenschap maakt dit mogelijk voor iedereen en een paar momenten later worden we in een klein roeibootje geladen en naar het eilandje geroeid. En alsof dat nog niet gek genoeg was, rijden we langs de supermarkt om genoeg eten mee te nemen (zie foto). Een paar uurtjes later gaan we met de roeiboot terug naar het vasteland en worden we door Marta opgehaald om nog langs de haven te struinen. Daar zien we een nieuw saunacomplex, en zelfs saunaboten. 

Terwijl we ‘s avonds de Finse inzending van het Eurovisiesongfestival ‘Chachacha’ bekijken overtuigen Tomasz en Martha ons om toch nog een extra dag te blijven. Morgen gaan ze namelijk Poolse dumplings maken, gevuld met blauwe bessen, spinazie en kikkererwten. Zo gezegd, zo gedaan en terwijl onze buiken gevuld zijn met dumplings, genieten we nog een laatste keer met z’n allen van de sauna. Drie keer in de sauna op vier dagen tijd, havermoutpap met bessen, veel tijd in de natuur doorbrengen, wildplukken en worstjes grillen: oftewel Finland op z’n best. Marta en Tomasz zorgden voor onvergetelijke momenten en herinneringen. Terwijl hun eigen weg naar waar ze nu zijn niet altijd gemakkelijk was, geven ze alles. En ze houden ervan! Prachtige mensen.

Pyhä-Häkki Kansallispuisto

We rijden noordwaarts en komen daarbij langs een bijzonder nationaal park: Pyhä-Häkki Kansallispuisto. Het is een beschermd oud bos met dennenbomen die meer dan 400 jaar oud zijn en gebrandmerkt zijn door vroegere bosbranden. Sinds 1508 vonden er 44 bosbranden plaats, waarvan de laatste in 1921. Door de dikke barst kunnen oude dennenbomen overleven bij bosbranden. Het park werd opgericht in 1956 en is met zijn 13 vierkante kilometer één van de kleinste nationale parken in het land.

We besluiten bij de ingang van het park te kamperen onder een afdak. Er is een ouderwetse waterpomp om drinkwater uit de grond te pompen. Met handen en tanden die bevroren zijn door het ijskoude grondwater, proberen we het in de slaapzak weer een beetje warm te krijgen. Een donsjas is zelfs in juli in Finland geen overbodige luxe.

№ 10

De volgende dagen komen we af en toe een fietser tegen. Zo ook een 66-jarige Fransman die op de terugweg is van zijn tocht naar de Noordkaap. In 11 weken is hij vanuit Frankrijk naar het noorden gefietst. Hij blijkt een iets hoger tempo te hebben en dat terwijl hij de 60 al ruim gepasseerd is! We wensen elkaar een goede reis en onze wegen lopen weer uiteen.

We slapen op verschillende plekken in de bossen, zijn met momenten bang voor beren, maar vallen vanwege de vermoeidheid hoe dan ook toch in slaap. Soms vinden we een sauna in de middle of nowhere, en af en toe, als een straaltje zon de aarde bereikt, plonzen we zelf in één van de vele meren. De natuur blijft indrukwekkend, vooral de uitgestrektheid ervan. Wanneer we een dorpje passeren doen we vaak een paar inkopen, want hoe noordelijker we rijden hoe zeldzamer de supermarkten en dorpjes worden. Zo ook in Haapajärvi, maar als we weer willen vertrekken blijkt Audrey een lekke voorband te hebben: No. 10! Op de één of andere manier heeft Eloy pas 2 lekke banden gehad…

We halen een teiltje water in de supermarkt en zoeken een plek om de band te plakken. Niet veel later stelt een Oekraïense man zich voor, hij vraagt of we hulp nodig hebben en of we door Oekraïne zijn gefietst. Hij blijkt gevlucht te zijn vanwege de oorlog, maar zegt vol trots dat we naar zijn mooie land moeten gaan wanneer de rust is wedergekeerd.

Van de regen in de drup (of toch niet)

We zetten de tent op bij een meer. ‘s Avonds begint het te regenen, maar Finnen laten zich niet tegenhouden door een paar druppels regen. Mensen stappen in hun ochtendjas uit de auto, springen in het koude meer, zwemmen een paar rondjes en vertrekken weer.

Pas in de ochtend zet de regen door. Een gigantische onweersbui rolt over het meer en het is allesbehalve veilig om in een tent te blijven zitten als het onweert. We springen in ons regenpak, en koken havermoutpap in één van de omkleedhokjes. Daarna pakken we de natte tent in en fietsen we verder. De hele dag blijft het druilerig, maar aan het einde van de dag komen we bij een natuurreservaat voor vogels en daar is een enorme kota, oftewel Lapse hut. We kunnen de fietsen naar binnen rijden en de tent en wat andere spullen drogen, terwijl buiten een enorm harde wind de kop opsteekt en de regen hard naar beneden klettert.

Eloy lacht als Audrey een grote schep onder de deurklink steekt. “Waarom doe je dat? Hier komt echt niemand!”. Ze antwoord: “Zomaar, een voorgevoel”. Om 2 uur ‘s nachts wordt Audrey wakker van een auto met luide muziek. Wie is hier, in het pikkedonker, over een onverhard pad naartoe gereden?! De kota ligt tenslotte een paar kilometer van de hoofdweg af. Dan trekt er iemand een paar keer hard aan de deurklink, maar de deur blijft dicht… Na 3 keer loopt Eloy naar de deur om te kijken maar voordat hij die bereikt heeft zijn de mensen al weg met de auto. Allebei een hartverzakking verder, maar die schep heeft toch zijn werk gedaan. Eloy begint zo langzaamaan te twijfelen of Audrey geen helderziende gaven heeft…!

Vlaggenstok verhalen

De volgende dagen zijn we onderweg naar Oulu en het is prachtig weer met elke dag fantastische zonsondergangen en mooie wildkampeerplekjes. Terwijl we aan het fietsen zijn, stoppen een paar altijd breed lachende Thaise mensen hun werkbusje langs de weg. Ze gebaren of ze foto’s mogen maken en vervolgens wordt er een tablet tevoorschijn gehaald. Trots wordt er met de Thaise vlag geposeerd die aan de fiets van Eloy hangt. Het is onvoorstelbaar hoeveel conversaties en gebarentaal de vlaggenstokken al hebben veroorzaakt. Van kleine kinderen die de kleuren prachtig vinden en hun ouders roepen, tot tieners die “goed bezig” schreeuwen, de namen van de landen beginnen op te noemen en nieuwsgierige vragen stellen. Tot volwassen die hun auto langs de kant van de weg stoppen voor een praatje en ouderen die leunend op hun rollator vertellen: “It is good to go and see the world with your own eyes”.

Brandjes blussen

We fietsen de havenstad Oulu binnen en zijn daarmee halverwege het langgerekte Finland. De stad grenst aan de Botnische Golf van de Oostzee en geldt als de ‘hoofdstad van het Noorden’ omdat het met iets meer dan 200.000 inwoners de enige grote stad is in Noord-Finland. Veel mensen van het platteland trekken dan ook hier naartoe voor werk en onderwijs. We lopen zelf door de binnenstad en zijn getuige van een kleine vreedzame protestmars tegen de invasie van Rusland in Oekraïne. Via allerlei bruggetjes lopen we nadien verder naar het eilandje Pikisaari, waar we de traditionele houten huizen nog eens bewonderen. Normaal zijn die vooral buiten de steden te vinden!

Via Couchsurfing komen we in aanraking met Francis, een Ier die al een aantal jaar in Finland woont, maar zich meer Indisch voelt vanwege zijn voorliefde voor het land en haar pittige keuken. Hij fietst zelf niet, maar heeft in veel landen gereisd en een aantal jaren op verschillende plaatsen gewoond. Zijn appartement is op de derde verdieping en de lift is te klein voor de fietsen. Maar inmiddels zijn we gewend om onze trouwe tweewielers omhoog te tillen. Via Couchsurfing ontmoet hij graag mensen met een bijzonder verhaal. Zelf werkt hij veel met computers en werkt hij zogezegd aan een tijdmachine. De uiterst georganiseerde kabelcollectie en de bijzondere apparatuur in de woonkamer zijn zijn leven.

Francis wil graag zijn Indische kookkunsten laten zien, maar plots ruiken we dat er iets in brand staat. De blender vliegt in de fik! Kennelijk is het gerecht zelfs te heet om te mixen… Nadat we het vuurtje hebben gedoofd en alle ramen en deuren open hebben gezet, warmen we een restje van zijn eerdere curry op. Francis vertelt dat hij pittiger eet dan de meeste Indische mensen. Audrey krijgt met tranen in haar ogen een paar hapjes op, Eloy eet (ondanks zijn slechte ervaringen met extreem pittig eten in Laos) verder maar voelt snel daarna zijn maag branden. Francis glimlacht en herkent de gezichten van zijn gasten. Opnieuw moeten we een brandje blussen. Wat melk en blauwe bessen helpen daar alvast bij. Hij geeft toe dat hij nog nooit wilde blauwe bessen heeft gegeten die je overal in Finland kunt plukken en is dan ook bijzonder verheugd dat we een bakje geplukte bessen hebben meegenomen.

Benieuwd naar onze belevenissen boven de poolcirkel in het uiterst dunbevolkte Fins Lapland? Nog even geduld, maar binnenkort volgt hierover een nieuw verhaal!

Comments (1)

  • Carola Hensels 16 maart 2024 at 23:23 Reply

    Hallo Audrey en Eloy, weer prachtige natuurfoto’s van een mooi land. Bijzondere mooie mensen ontmoet. Toppie. liefs mam

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.